أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

213

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

بكر بن النطاح 20 گفته است : آورده‌ام برايت دسته‌اى [ علف خوش‌بو ] 21 به [ زيبايى ] چهرهء رامشنه 22 خوشبوتر از برگ مورد . [ باز هم ] گفته است : دوتايى شب را به سر برديم ، همانند دو شاخهء رند . در اينجا از اين عقيده پيروى مىشود كه « رند » همان « آس » [ مورد ] است ، اما ابو عبيد آن را مردود مىشمارد . ابو حنيفه مىگويد 23 : پيرمردى از عرب‌هاى سوريه به من اطلاع داد كه رند نزد آنها معروف است و همان درخت « غار » است . [ مؤلفى ] ديگر مىگويد : [ رند ] درختى با بوى خوش از درختان بيابان است . گاهى عود هندى را كه براى دود كردن است ، به سبب بويش رند مىنامند . ابو حنيفه ميوهء مورد را فطس 24 مىنامد . ديوسكوريد مىگويد : مورد بستانى قوىتر و كوهى ضعيف‌تر 25 است . بهترين [ مورد ] آن است كه به رنگ سبز تيره باشد . [ مورد ] سياه رنگ قوىتر از سفيد رنگ است . ميوهء سفيد [ مورد ] قوىتر از سياه است . پولس دربارهء جانشين عصاره [ مورد ] مىگويد كه عصارهء درخت توت براى آن است ، و جانشين ميوه‌اش - عصارهء برگ‌هاى آن . ديوسكوريد دربارهء بنك الآس 26 مىگويد كه آن بر تنهء درخت [ مورد ] است ، از نظر رنگ شبيه رنگ [ تنه ] مورد و از نظر شكل همانند پنجهء دست است . ما چنين برآمدگىهايى را روى درخت‌هاى گوناگون ديده‌ايم . آنچه روى درخت بيد بيرون مىزند رنگى ميان زرد و سبز دارد و از نظر شكل به نيم‌دايرهء پهن گاو بسيار شبيه است . بخش درونى آن بسيار سفيد است . هنگامى كه خشك شود بسيار نرم مىشود و حتى گاهى آن را با غاريقون مىآميزند . 27 ( 1 ) . Myrtus communis L . ؛ ابو حنيفه ، 10 ؛ سراپيون ، 13 ؛ ابو منصور ، 10 ؛ ابن سينا ، 4 ؛ غافقى ، 9 ؛ ميمون ، 10 . ( 2 ) . نسخهء الف : مرسينى ، نسخهء فارسى : ميرسينى ، يونانى . ( 3 ) . آسا قس . II , Low ، 259 ؛ Pf . ، 50 . ( 4 ) . نسخهء فارسى : « به هندى » .